www.D66.nl
: Democraten 66 = Digitaal 66
CDA, LPF en VVD zullen de komende jaren in een regering vorm moeten geven aan de verkiezingsuitslag en de prioriteiten zullen niet liggen bij de interpretatie van de ‘onderstromen’ die de opmerkelijke uitslag mogelijk hebben gemaakt. De oppositiepartijen, waaronder D66, hebben een historische kans om die onderstromen wél te herkennen en erkennen en te vertalen naar een strategie, die het vertrouwen in de partij en in de democratie als onmisbare, vitale kracht weet te herstellen.
Aanraakbaarheid
Daarbij is de uitdaging om verder te kijken dan de alledaagse politiek en als partij een nieuwe manier van ‘zijn’ te ontwikkelen, die past bij het politieke landschap zoals dat tussen pakweg 2005 en 2010 te verwachten is. Hoe weinig origineel misschien ook kan men nú reeds vaststellen dat begrippen als ‘transparantie’, ‘toegankelijkheid’ en, misschien zelfs, ‘aanraakbaarheid’ van bestuur en politiek een steeds belangrijkere rol zullen spelen. En dat de belangrijkste politieke entiteit niet langer de naar de tegenwoordigheid vertaalde ideologieën zijn, maar de politici of bestuurders zèlf! Met al hun krachten en kwetsbaarheden.
Voorsprong
Deze ontwikkeling maakt het te winnen terrein van D66, in vergelijking met de traditioneel-linkse partijen, extra groot. Want D66 heeft deze toekomstvisie, deze nadruk op praktische versus ideologische politiek, dit geloof in de politiek als ‘zaak van mensen’ in plaats van ‘centraal voorgeschreven standpunten’ ten dele al geïncorporeerd en tot haar eigen gedachtegoed gemaakt. Het is zaak dat D66 deze ‘voorsprong’ weet te vertalen in successen.
Dat vraagt om een herbezinning op de inhoud en zeker ook op de vorm, de communicatie. De aandacht voor de inhoud is er in voldoende mate. Dat blijkt uit de inmiddels binnengekomen reacties en het Betonvlechters-initiatief. Maar, de aandacht voor vernieuwing van de communicatie is minder evident. Daartoe is dit stuk geschreven; een aanzet tot een communicatiestrategie die maximaal recht doet aan de voorsprong van D66. Dit is geen stuk van mitsen en maren. Er wordt onomwonden gekozen voor het inzetten op een medium dat in alle scenario’s over de toekomstige democratie een grote rol speelt, dat bij toekomstige kiezers (de jongeren) grote impact heeft en, idealiter, een uitvinding van D66 zèlf zou zijn geweest: internet.
In het nu volgende stuk wordt nader ingegaan op de motieven
achter deze strategische keuze. Eerst schetsen wij het uitgangspunt voor het
denken over de communicatie van D66. Vervolgens wordt de strategie van de
internetcommunicatie uiteengezet. Tenslotte geven wij aan hoe de strategie
vertaald zou kunnen worden in concrete activiteiten.
’Unique
selling points’ van D66
Waarin onderscheidt D66 zich van andere partijen?
·
D66 redeneert niet vanuit een ideologische dwan
· D66 is radicaal democratisch; aan de drang naar vernieuwing dankt zij haar bestaan; daarin ligt haar primaire passie.
· D66 heeft vertrouwen in de mondigheid van de burger en is bijgevolg wars van betutteling, hokjes- en regentesk denken; burgers moeten, waar mogelijk, een stem krijgen. Internet is het meest interactieve medium en praktisch het meest voor de hand liggende medium.
· D66 heeft geen ‘historische achterban’ en is een partij met oog voor de belangen van álle burgers.
· D66 is een cosmopolitische partij, wars van provinciaals en bekrompen denken; met de blik over de grenzen van het eigen speelveld, Nederland.
D66 is qua ‘hart’ de enige, echt democratische partij in Nederland. En democratie houdt – net als het denken – nooit op, is 24 uur per etmaal geboden. Ook dat idee wordt het beste weerspiegeld in het permanente online-karakter van internet.
‘Unique
selling points’ op de plank
blijven liggen
Tijdens de afgelopen verkiezingen is D66 in grote lijnen trouw aan zichzelf gebleven, maar is het als onderdeel van het vermaledijde ‘establishment’ en symbool van Paars inhoudelijk komen te staan voor ‘meer van hetzelfde’(een grotere tegenspraak met de verkiezingsleus is nauwelijks denkbaar). Erger is dat de wapens van D66, de ‘unique selling points’, niet zichtbaar of voelbaar zijn geworden en misschien zelfs deels in het ongerede zijn geraakt. Is D66 als bron van maatschappelijke vernieuwing drooggevallen? Het is bittere noodzaak dat D66 dat vernieuwende/radicale gezicht opnieuw laat zien, daarin nieuwe geloofwaardigheid opbouwt en de relaties met gelijkgestemden weet te herstellen.
Waar andere (links georiënteerde) partijen het vooral zullen zoeken in het ideologisch pareren van een CDA-LPF-VVD kabinet moet D66 vooral een alternatief voorleven voor de naar het zich laat aanzien in essentie autocratische en conservatieve regeerstijl die we van het nieuwe kabinet kunnen verwachten. Bij het – potentiële - D66-electoraat (mondige burgers die graag voor zichzelf denken) zal de uitgestraalde schijn van maakbaarheid; van 1+1=2 oplossingen voor complexe problemen; van toenemend provincialisme in de benadering van een globaliserende wereld weerstanden gaan oproepen. De verbale flinkheid van wijlen Fortuyn zal uit de monden van zijn geestverwanten sleets gaan klinken en aan geloofwaardigheid inboeten. Voor die mondige burgers moet D66 hét aansprekende alternatief worden.
De ´zappende´
kiezer
Het Nederlandse partij-gebonden politieke systeem is op sterven na dood. Kiezers denken langs lijnen van ‘single issues’, zij ‘zappen’ voor wat betreft afzonderlijke thema’s à la carte tussen verschillende partijen heen en weer. De moderne kiezer voelt zich steeds minder verbonden met één levensbeschouwing en dientengevolge eroderen automatische loyaliteiten. In deze context was het geen toeval dat een website als www.stemwijzer.nl meer dan 1 miljoen (!) weifelende kiezers trok, die om een stemadvies verlegen zaten.
Consumentendemocratie
Uitgangspunt bij het zoeken naar nieuwe vormen is dat politiek niet meer het monopolie is van politieke partijen. We leven in een consumentendemocratie. Burgers bepalen zelf waar en wanneer ze hun mening laten horen. Men participeert wel, maar buiten de klassieke kaders van de democratie, de partijen. Buitenparlementaire actievormen groeien. Burgers en consumenten vormen wisselende belangengroepen die via allerlei wegen hun krachten bundelen.
Het is essentieel voor partijen om hierop snel en krachtdadig in te spelen. Burgers en consumenten moeten meer mogelijkheden krijgen om rechtstreeks invloed uit te oefenen op de besluitvorming, op momenten dat het hen uitkomt. Meer echte communicatie dus. En voor de democratie is openheid en communicatie van levensbelang.
Come-back strategie
Net als in mei jl. zullen de komende (landelijke) verkiezingen beslist worden in een ‘eindsprint’ van 4 á 6 weken, als alle schijnwerpers op de politiek zijn gericht en alle partijen, in het bijzonder de lijsttrekkers, van nabij (soms zelfs zeer nabij) worden ‘gewogen’ en ‘besnuffeld’’. Dit betekent niet dat de tussenliggende periode irrelevant is voor het verkiezingsresultaat, integendeel, maar het geeft aan dat partijen zich hoogstens in een ideale uitgangspositie kunnen manoeuvreren om de ‘beslissingswedstrijd’ winnend af te sluiten. Naast een aansprekende lijsttrekker en een vertrouwenwekkende lijst zal D66 tijdens deze periode immens kunnen profiteren van de digitale infrastructuur die in de voorbije jaren is gecreëerd en die onderdeel is van de ‘basis-opstelling’ waarmee men de verkiezingsstrijd aangaat.
D66 zal door haar digitale infrastructuur de beste kansen hebben op ‘high involvement’ van jongeren, vrijdenkers en hoog opgeleide kiezers: de groepen die het internet waarderen en niet geloven in mooie toespraken en simpele recepten
Voorstel is om internet, veel sterker dan nu het geval is, te gaan inzetten als centraal medium in de communicatie. Dat wil zeggen, de centrale website wordt niet aan het einde van de keten geplaatst ter verslaglegging van activiteiten, maar wordt net als woordvoering als kernactiviteit van de communicatie beschouwd. En het wil ook zeggen dat niet alle internetactiviteiten gericht zijn op het werven van meer bezoek naar de eigen site. D66 moet zich ook buiten de eigen sites op het internet profileren. En D66 moet vooral het internet gebruiken om te leren en te luisteren naar anderen.
Internet sluit naadloos aan bij de ‘unique selling points’ van D66:
· Internet draagt er aan bij dat het aflopen van de volle argumentatiecirkel inderdaad open en ongecensureerd verloopt;
· Internet is in al zijn verschijningsvormen het medium dat aan daicale democratie het beste inhoud geeft;
· Internet is bij uitstek het medium dat non-discriminatoir iedereen kan bereiken;
· Internet is grenzeloos, niet gebonden aan tijd of plaats en doet daarmee recht aan het vrije, cosmopolitische karakter van diegenen die zich tot D66 voelen aangetrokken..
Bob van den Bos wijst er in de Volkskrant van zaterdag 8 juni j.l. nog eens fijntjes op. Pas op voor het ongegeneerd pleiten voor vernieuwing van beleid en personen. Dat is niet geloofwaardig. Ook wat de communicatie betreft stellen wij geen revolutie voor. D66 is al prominent aanwezig op het internet. Er is al behoorlijk geïnvesteerd in de online infrastructuur van de partij. Nu is het zaak die infrastructuur zo goed mogelijk te benutten. Wij zien drie speerpunten, gebaseerd op de bovenbeschreven positionering van D66 en gebaseerd op hetgeen nu al op de site gebeurt:
a) Keuzes van de partij (beleid en de poppetjes) via de site transparanter maken
b) De buitenwacht nadrukkelijker betrekken bij de partijkeuzes via de site
c) Vragen sneller beantwoorden en verantwoording afleggen
Issues leidend
Timing is belangrijk. In principe zal D66 aansluiten bij momenten. Soms echter zijn issues nog onderbelicht en heeft de partij door de permanente contacten met kiezers een tijdsvoordeel, waardoor ze zelf nieuws kan maken en mede de politieke agenda bepalen. Maar over het algemeen is het juist zaak te anticiperen op onderwerpen die door de media en het publiek zelf op de agenda worden gezet. Dan kan de online infrastructuur worden benut om met mensen in contact te komen, binnen en buiten de eigen kring. Juist het internet is geschikt om snel op ontwikkelingen in te spelen.
Nu, net na de verkiezingen, hebben we de tijd om aan de fundamenten te bouwen. Laten we dat dan ook doen. Wij stellen voor om de implementatie van de internetstrategie op te knippen in 3 fases. Fase 1 is er op gericht dat de eigen organisatie het internet gaat gebruiken als volwassen instrument om standpunten uit te wisselen, relaties te onderhouden. Het interne democratische proces moet online te volgen zijn. Zet een geoliede machine op. Verbeter de wereld, begin bij jezelf. Fase 2 is aan de orde als de machine goed draait. Dan ga je die online werkwijze etaleren, ook via woordvoering, waarbij D66 niet alleen kan geuren met de goede besluiten (produkt), maar ook met de manier waarop die besluiten tot stand komen (proces). Fase 3 is er op gericht anderen zoveel mogelijk te betrekken bij het open en online proces van besluitvorming. Dat houdt bijvoorbeeld in het maken van afspraken met belangenorganisaties om online van gedachten te wisselen, het plegen van actieve online marketing om groepen burgers te laten meedoen, enzovoorts.
Op welke groepen burgers moet de communicatiestrategie zich de komende periode vooral richten?
· De leden van D66 en de kiezersgroep 2002
· De potentiële kiezers, waaronder in het bijzonder jongeren
· Media en politiek-maatschappelijk relevante groeperingen / smaakmakers
Deze groepen Nederlanders zijn homogeen voor zover ze instemmen met de werkwijze, de mentaliteit, van D66, maar zijn verder moeilijk volgens een geijkt patroon (sociaal, geografisch) te identificeren. Maar gegeven juist hun (vernieuwingsgezinde, nieuwsgierige) mentaliteit zullen ze op veel punten aanvullende ideeën hebben op de standpunten van D66, nieuwe invalshoeken kunnen leveren, creativiteit kunnen inbrengen bij het zoeken naar oplossingen. Daarop moet D66 actief anticiperen. We moeten hen activeren om zelf actief hun mening en ideeën naar voren te brengen.
Hieronder volgen enkele suggesties voor activiteiten die ontplooid kunnen worden om de strategie gestalte te geven. Deze zijn slechts bedoeld om de gedachten over internetcommunicatie verder te stimuleren. Het is van groot belang om een goed doordacht plan uit te werken waarbij internet gezien wordt als integraal onderdeel van alle communicatie middelen. Het is niet zinvol om hier een definitief werkplan te presenteren.
Het werken aan een nieuwe benadering en het opbouwen van geloofwaardigheid daarin gaan niet vanzelf. Het zoeken van werkelijke inspraak van burgers, het werken aan echte democratische verhoudingen vereisen commitment, uithoudingsvermogen, energie en discipline. De voorgestelde aanpak heeft zeker ook consequenties voor de werkwijze van de fractie, de organisatie van de partij / het partijbureau en de partijcultuur.
Meetbaarheid succes
De bovengenoemde werkwijze is meetbaar. Daarbij kunnen we bijvoorbeeld denken aan bezoekersaantallen van de website; het aantal deelnemers aan web-debatten; de omvang van het netwerk; inbreng relevante thema’s in de TK; aandacht voor oplossingsrichtingen van D66 (invloed); de ontwikkeling van het imago D66 in de media.