Kaarslicht voor D66 en LN

Dit moet een onaardig stukje worden. Maar zo ben ik niet. Ik geloof in romantiek.

Die romantiek is vaak ver te zoeken in de politiek. Sommige mensen – mannen en vrouwen – vallen voor Wiegel die met een dikke sigaar “Teugen” roept bij de stemming over het referendum. Ikke niet, hoewel we van Wiegel misschien best iets kunnen leren. Ik ben meer voor het spannende, het onverwachte. Nee, niet de “dark-room” van Pim, maar wel voor een onverwacht dineetje waaruit iets moois kan voortkomen.

Als een echte D66-er begin ik dan bij de analyse. Die verkiezingsuitslag was natuurlijk rampzalig. Niet alleen voor ons, maar voor alle mensen en politici die streven naar een open, duurzame samenleving waaraan alle individuen in vrijheid mee kunnen doen. De angst gaat nu regeren. De angst voor de staatsschuld, de angst voor vreemdelingen, de angst voor eigen verantwoordelijkheid van burgers zélf. Angst is karakteriserend voor het nieuwe regeringsbeleid van CDA-LPF-VVD.

In de politiek draait het niet alleen om mooie en goede ideeën, maar ook om de macht. Die slag om de macht hebben D66 en Leefbaar Nederland verloren. Thom en Jan gingen voor méér dan tien zetels. We haalden het geen van beiden. Jan trad af, Thom niet. Voor Jan kan ik niet spreken, maar in het geval van Thom gelukkig maar dat ’ie zo gek is om de kar te blijven trekken. Het is wat al te makkelijk om collectief falen af te wentelen op één persoon. Wij D66-ers waren gewoon te lief en te gebakken aan de macht om na de “Nacht van Wiegel” te kappen met Paars II. En niet alleen landelijk, maar ook lokaal waren we vaak teveel gecommitteerd om te zeggen: “tot hier en niet verder”.

Neem dan Leefbaar Nederland. LN koos de principiële opstelling na het beruchte Volkskrant-interview om wel met Fortuyn te kappen. Natuurlijk, het heeft ze ook maar twee zetels gebracht. Maar je weet tenminste wel waar ze staan. Dat biedt een basis om verder vertrouwen uit te bouwen.

Mateloos irritant zijn de reacties vanuit D66 op de Leefbare beweging: “Een klein clubje dat ideeën jat van anderen. Een stelletje amateurs, dat geen idee heeft van hoe het echt werkt”. Maar we zijn vanuit hetzelfde ideaal begonnen als een beweging van burgers die ontevreden zijn over de regentenpolitiek. D66 heeft zich vanaf het begin gericht op de nationale politiek en de Amsterdamse grachtengordel. Intellectueel, hoogdravend, een mooie coherente visie op de maatschappij. Een ideologie mocht het niet heten, maar is het natuurlijk wel. De Leefbaren zijn van onderaf begonnen. Concreet politiek bedrijven vanuit concrete problemen. Geen geouwehoer, maar doen: lokale bewegingen die niet te beroerd zijn om verantwoordelijkheid te dragen. Vaak redelijk succesvol. Een persoonlijke band opbouwen met de kiezer en doen wat je belooft. Nationaal nog niet zo geslaagd, maar lokaal zeer succesvol. En wij, Democraten, reageren op de Leefbaren zoals de oude regenten: “dat kan toch niets zijn, zo’n partij zonder ideologie, stelletje amateurs.”

Waar heb ik dat eerder gehoord...?

Wie de ideeën bekijkt van LN in hun verkiezingsprogramma ziet veel overeenkomsten met het gedachtegoed van D66. Voor een groot deel plagiaat zonder bronvermelding. Maar is er in de politiek iets op tegen als andere je goede ideeën overnemen? Nee toch!

Zowel D66 als de Leefbaren staan een verfrissende, nieuwe politiek voor maar hebben de beperkingen van de macht ervaren, de één met name lokaal, de ander op alle fronten. Beide richtten zich op teleurgestelde kiezers, maar mét verantwoordelijkheidsgevoel. Die teleurgestelde kiezers hebben grotendeels nu op de LPF gestemd. Maar het rechtse, angstige regeerakkoord zal de verwachtingen niet waar kunnen maken. Het directe-democratiedeel van het Fortuyn-gedachtegoed is verkwanseld. Er rust dus een zware verantwoordelijkheid op D66 en LN om de opniéuw teleurgestelde burgers voor de politiek te behouden. Tijd om de handen ineen te slaan? Ja, en elkaars zwakke punten compenseren.

D66 denkt teveel in structuren en te weinig in mensen. Maar de achterkamertjespolitiek in Den Haag houdt niet op met een gekozen minister-president. Bij het betrekken van de – lokale – bevolking bij de politiek is D66 bepaald niet altijd geslaagd. Zie het voorbeeld van Utrecht waar Henk Westbroek terecht heeft geageerd tegen de regentenpolitiek van het Utrechtse college waarvan ook D66 deel uit maakte. Ook in de politiek draait het om mensen. Leefbaren houden D66 scherp.

D66 heeft de visie en internationale netwerken. De Europese en internationale exponent is belangrijk voor een klein land als Nederland, waar de inrichting van de samenleving grotendeels afhangt van internationale handel, immigratie en Europese wetgeving. Lousewies van der Laan (D66) is één van de weinige aansprekende Nederlandse politici in Europa met een reële visie op asielbeleid, duurzame ontwikkeling en democratie.

Daar kunnen best mooie kinderen van komen.

Ik hoor de commentaren al. Westbroek in Utrecht wil niet met die arrogante bestuurders van D66 Utrecht, ook al zijn die inmiddels vervangen. D66 Rijswijk wil niet met Leefbare politici waartegen acht jaar lokaal oppositie is gevoerd. Met de rechtse, Fortuyn-Leefbaren in Rotterdam valt voor échte Democraten ook niet samen te werken. De Leefbare beweging en lokale partijen kennen dan ook veel facetten, maar in de kern van de zaak kunnen Democraten, Leefbaren en andere lokale partijen elkaar versterken. Het LN-Kamerlid Jense noemt zichzelf links-liberaal. Laat dat nou net ook het gedachtegoed van D66 zijn...

Misschien dat Thom de Graaf en Fred Teeven maar eens met elkaar moeten gaan eten in Le Bistroquet. Met kaarslicht!

Constantijn Dolmans