Welhaast Faustiaans

Tsja. Dan surf je maar weer 's naar www.democraten.nu en zie je dat het nog steeds dezelfde vijf mensen zijn die het allemaal, op vrijwel alle punten, in hoofdlijnen met elkaar eens zijn (D66'ers, nietwaar) en alleen kissebissen over details. In plaats daarvan is de partij - het Engels kent daar zo'n mooi woord voor - nog steeds in disarray. Ik kan niet anders zeggen, het beeld dat ik krijg van de partij is nog steeds diffuus, verward, ik zie nog steeds geen lijn waarvan ik zeg: Hee... Daar komt wat.

Mist. Er is veel mist op het meer de afgelopen maanden, en we zien vele vuurtorens en boeien, allemaal met duidelijke kleuren. Alleen onze boei hapert, en de kleur is nauwelijks zichtbaar. De schippers van de bootjes op het meer navigeren daarom maar op de oude, vertrouwde kleuren.

Goede beeldspraak! En dat forumbezoek dan net nadat je een der aartsvaderen van ons partijtje, H.A.F.M.O. van Mierlo, in Barend & Van Dorp zijn bezorgdheid hebt horen uitspreken over wederom de onzichtbaarheid van D66. Niet dat Van Mierlo nou altijd zo'n aardig persoon is - hoewel hij via de media wel altijd zo voorkomt - maar hij kan het in ieder geval bréngen. Een voorbeeld: zet Van Mierlo naast Jan Mulder, laat Van Mierlo spreken en Mulder is-verdorie-gewoon-'s-een-keertje-stil! Echt waar. Van Mierlo spreekt en Mulder is onder de indruk.

Ja, maar dat is weinigen gegeven.

Juist, dus: hoe komt dat? Je kunt zeggen: persóónlijkheid, Leers, persóónlijkheid. Zet HAFMO ergens neer en hij is een stralend middelpunt, trekt ieders aandacht. Nou, zal ik je 's wat zeggen? Dat valt wel mee. Ik heb nu een aantal keren verkeerd in zijn aanwezigheid, en ik had nou niet het idee van: goh, hier moet ik even bij blijven staan. Neen, als hij je niet kent, dan zal jij wel niets te melden hebben oftewel niet interessant noch nuttig zijn, en met een rug, laat staan een achterhoofd, is het moeilijk praten.

Een bekend euvel. Hij lijkt soms inderdaad de verpersoonlijking van de partij.

Niet teveel op de zaken vooruit lopen, alsjeblieft. Het is de afgelopen jaren eerder de air van een eminence grise die hem aandacht oplevert en waarvoor mensen uit zijn periode nog steeds respect hebben - inclusief de journalisten die nog wél weten dat een microfoon onder HAFMO's neus duwen meestal een bruikbare en aardige quote oplevert. Maar de nieuwe generatie journalisten sijpelt nu door, neemt langzaam redacties over, en die zijn minder onder de indruk van die toch al wat oudere man die vroeger partijleider was, en minister. Ofzo.

Zijn wij er dan niet klaar voor? Hebben wij niet gepresteerd? Moet het dan allemaal weer van hém afhangen? Waarom haal je hem eigenlijk aan?

Wacht even, er is ook een ander aspect dat aan hem kleeft. Van Mierlo is D66. Hij ademt het, dampt het en ja, van zelfs zijn dunste grijze hoofdhaar sijpelt bijkans wit-groen zweet. Dit nu mis ik in de huidige fractie. Op dit moment zie ik nog geen D66'er van wie ik denk: Zo. Zet hem of haar daar maar neer, geef hem / haar 10 seconden en iedereen is weer bij de les. Even dacht ik dat Roger van Boxtel het had, totdat hij - in paniek? - uitspraken begon te doen die net tegen het randje kwamen. "Buitenlanders moeten integreren!" "Waarom zie ik nooit een Marokkaan bij een Nederlander op de koffie gaan?"

Ja, zeg. Zie jij ooit een Nederlander bij een Marokkaan op de koffie gaan? Maar wat is nu je punt?

Haha. En ik hoor juist zo vaak Marokkaanse, Turkse, maar ook Antilliaanse, Franse en Surinaamse vrouwen zeggen dat Nederlanders zo stug en eenkennig zijn, en dat je altijd eerst een afspraak moet maken om op de koffie te mogen komen... Maar goed, die stugge Nederlander vormt nu eenmaal verreweg het grootste deel van het electoraat en dus ga je maar, net als Van Boxtel, Bolkestein en noem-ze-maar-op, roepen dat buitenlanders net zo stug moeten gaan worden als wij allemaal. Waarmee je je vervolgens politiek alleen maar voegt tussen je politieke concurrenten die - toevallig! - allemaal hetzelfde roepen, alleen harder, en sommigen wat extremer.

Goed punt. Gevolg: you lose.

Inderdaad. Oftewel: de vlag moet nu in de grond. Hier staan wij voor, dit zijn ónze ideeën, wij hebben geen focusgroepen en opiniepeilingen nodig om onze standpunten te bepalen. O, zeggen die peilingen dat veel mensen gaan stemmen op die-en-die partij omdat die partijen willen dat alle bakstenen muren in Nederland blauw geverfd moeten worden? Goh, leuk zeg. Dat vinden wij niet. Wij vinden dat ze groen moeten worden. Zeggen we al jaren en dat houden we ook vol - in tegenstelling tot de partijen die u net noemt. Die zeiden namelijk jarenlang dat de muren rood moesten, tot u met een peiling langskwam. Toen werd het ineens blauw. Onbetrouwbaar volk dus, die partijen. Waaien met iedere wind mee. Doen wij niet aan.

Ja, je hebt gelijk! Zeg dat gewoon! Het is zo, iedereen weet dat, er wordt maar wat meegewaaid door die politici, da's ook een reden waarom Fortuyn zoveel aanhang kreeg. Zeg dat! Spreek ze er maar en publique op aan! Wéés het buitenbeentje, leg de vinger op het spel! Bruskeer desnoods door een achterkamertjes-onderhandeling op straat te gooien! Zeg dat een partij die tegen je is, inderdaad handjeklap wil doen achter de camera om!

Rustig aan. Met deze eerlijkheid heeft D66 jarenlang geopereerd. Wars van trends, recht door zee - alleen de milieuparagraaf won wat meer aan aandacht. Buiten dat was het recht-zo-die-gaat. Dat door zee-gaan ging trouwens gepaard met hoge en soms zeer lage golven, maar verdorie, de gemiddelde kiezer wist wél waar de partij voor stond en keerde dan ook regelmatig terug als de eigen partij even het lid op de neus moest krijgen om ze wakker te houden.

Wij waren geen opportunistische partij. De kiezer echter wel. Zo wérden we een partij van opportunisten. Lekker veilig midden, een alternatief inderdaad voor VVD en PvdA. Maar de kaarten zijn nu herschud, vriend. De constellatie is veranderd en deze strategie gaat voorlopig niet meer op.

Dat is duidelijk. Maar daarom weet op dit moment de gemiddelde kiezer om de een of andere reden niet, of eigenlijk niet meer, wat dat D66 ook weer is, waar zij voor staat. Waarom je er ook weer op stemde. Dus wordt het inderdaad met de vuist op tafel, maar dan wel stug volhouden. Herhalen, herhalen, herhalen, herhalen, iedere keer weer herhalen. Doordring de ether met het gedachtengoed. Wordt er door een journalist een vraag gesteld over de kleur van het wc-papier in het Tweede Kamer-gebouw, het toilet van de Raadszaal of de vergaderruimte van de wijkraad, laat het antwoord dan te allen tijde beginnen met "D66 vindt al jaaaren..." en laat het antwoord te allen tijde, druipend van vitriool, eindigen met een snijdende sneer: "...maar goed beleid, tsja, daar heeft dit kabinet / dit college / deze raad geen boodschap aan."

Yes!

Vilein met een glimlach, overtuigd van je gelijk zonder arrogant te zijn. Spreek de concurrentie aan op hun populistisch gezwalk, waar dit land al jaren onder lijdt en dat nog nooit iets ten goede gekeerd heeft. En daarnaast heeft D66 als énige partij het lef om zich te verheffen boven het spel en ronduit te zeggen dat het om de stem van de kiezer gaat, en niet om wat een partij - een jaar na de verkiezingen - in de Tweede Kamer zegt. Dat is een enórm voordeel: het gaat ons niet om continuïteit van onze partij, maar om resultaat. En: "Populisme vertroebelt verkiezingsprogramma's en maakt ze zelfs nutteloos, ondergeschikt aan het resultaat. En dus stem je juist daardoor uiteindelijk niet op een programma en is het volstrekt legitiem om partijen middels verregaande democratische middelen te kunnen controleren en desnoods direct te corrigeren", is een geliefde uitspraak van me. Des te meer reden om de bestuurlijke vernieuwing, Die Stimme des Volkes, nu eindelijk eens op de voorgrond te zetten. U, de kiezer, heeft het geprobeerd met de LPF - ongebreideld populisme, omdat u de andere partijen niet meer vertrouwde. Een ander deel van u vertrouwde zelfs de LPF niet en stemde dus maar CDA. En nu heeft u van hetzelfde laken een pak. En u ziet nu zelf dat het niet gewerkt heeft, sterker nog: u bent ernstig teleurgesteld. Zullen we dan nu maar het Democratisch Experiment voluit inzetten en eens zien wat er gebeurt als de Stem van het Volk door de Tweede Kamer buldert met ieder uitgeschreven referendum?

Je bedoelt: het politieke systeem heeft gefaald? En 15 mei was daar de culminatie van?

Precies. En dus is het juist NU de tijd om zeer duidelijk aan te geven dat het Populistisch Experiment mislukt is, en gedoemd is te mislukken. Zie Schröder: zelfs hij bungelde op de rand van de afgrond, Stoiber redde het niet omdat hij teveel op Schröder lijkt en wie bleek de echte winnaar? Juist - de enige partij die de vlag stevig in de grond had staan en duidelijk wist te maken waar zij voor staat. Herhaling, herhaling, herhaling. En dan zal het niet lang meer duren eer een Thom de Graaf bij Barend & Van Dorp zit, en dat je weet: oh ja, da's die kerel van D66. Goeie vent, aardige partij. En shit hee, hij krijgt zelfs Jan Mulder stil.

Thom moet alleen nog even leren om na een vraag een a twee seconden stilte in acht te nemen, met een vrolijke glimlach op de lippen. Wordt de rest ook stil van en iedereen luistert naar je. Vind je niet?

Ach ja. Heb jij ook je puntje binnengehaald.

Kaj Leers

Amsterdam