De realiteit van vandaag is dat we worden geconfronteerd met
een diffuse publieke opinie die zich plotseling kan richten op één onderwerp –
bijvoorbeeld integratie van minderheden – en die continu nieuwe eisen stelt die
‘gisteren’ eigenlijk al moeten zijn verwezenlijkt. Daar kan D66 iets aan doen,
maar het is niet alleen voor ons een probleem. het
vereist van alle politieke partijen een hoge mate van flexibiliteit en incasseringsvermogen
om met deze realiteit om te gaan.
Waar we heel veel aan hadden kunnen doen is ‘actief
luisteren’. Luisteren kan een beeld geven van wat er leeft. Het maakt dat je
gevoelens beter begrijpt en dat je er adequater op in kunt spelen. D66 heeft
veel uitgelegd de laatste jaren, maar (te) weinig geluisterd. Daardoor hebben
we kennelijk de latente gevoelens van onvrede niet gehoord.
Luisteren is overigens iets anders dan het klakkeloos
overnemen van de mening van de meerderheid. Het is vanuit je eigen
uitgangspunten (sociaal-liberaal) antwoord geven op vragen en gevoelens die bij
mensen leven.
Bij de verkiezingen hebben we fors verloren, onze reputatie
van vernieuwingsgezinde partij hebben we niet waar kunnen maken. Die reputatie
wordt niet alleen bepaald door onze boodschap. Het is wat we met die boodschap
doen, de acties van alledag door D66-ers in gemeenteraden en de Tweede Kamer.
En hoe goed D66-ers hun werk ook doen, de perceptie is ook afhankelijk van de
wijze waarop we communiceren. Willen we de perceptie van D66 verbeteren, dan
volstaat het niet om alleen te werken aan de boodschap. We moeten ook echt iets
doen, dat vertellen, luisteren, gevoelens vertolken. Communicatie is
tweerichtingsverkeer. Alleen vertellen en uitleggen via de massamedia is niet
genoeg om een persoonlijke band met de kiezer op te bouwen.
de reputatiecirkel
Als we onze boodschap, actie, communicatie en reputatie
willen verbeteren dan moeten we drie vragen beantwoorden:
ü
waar staan we nu?
ü
waar willen we naar
toe?
ü
hoe komen we daar?
Vernieuwing richt zich meestal alleen op de vraag ‘waar
willen we naar toe?’ Maar zonder een gezamenlijke
startpositie weet je niet welke richting je moet op lopen. En je moet niet
alleen verzinnen waar je naar toe wilt, maar je moet
er ook echt naar toe gaan.
Reacties aanwezigen
Op de vraag “Waar staan we nu wat betreft boodschap, actie
en communicatie?” kwamen veel uiteenlopende reacties.
Gaandeweg de discussie leek er toch een bepaalde mate van overeenstemming te
groeien.
Boodschap
De aanwezigen herkenden zich in D66 als een partij waarin
vrijheidslievendheid voorop staat en waarbij (geestelijke en economische)
zelfstandigheid wordt gekoppeld aan sociaal bewustzijn. De boodschap is soms te
genuanceerd, maar vaak ook meer een probleem van presentatie dan van de
boodschap zelf. Wat we wel beter moeten doen is nieuwe thema’s opwerpen,
thema’s consequent en degelijk uitwerken en ze radicaal neerzetten. We moeten
keihard gaan werken aan nieuwe, aansprekende nieuwe politieke ideeën.
Actie
Een onderscheid valt te maken naar reacties over ons dagelijks politiek handelen en over de D66-organisatie.
Velen verklaarden de slechtere reputatie van D66 uit het
gebrek aan dualisme de afgelopen jaren tussen TK-fractie en het kabinet. De
fractie was soms onzichtbaar en we hebben vaak niet doorgepakt, bijv. m.b.t. de
gekozen burgemeester. We waren teveel bezig met wat andere partijen doen,
teveel bindmiddel in de soep. Dat is onze functie niet, het gaat erom wat er in
de soep zit. We moeten veel meer uitgaan van onze eigen kracht en veel minder
ons neerleggen bij het onvermijdelijke. Als oorzaak voor de opstelling van de
fractie werd vaak het gebrek aan verbindingen met de partij genoemd. Partij en
vertegenwoordiging in de Tweede Kamer staan veel te los van elkaar. Kamerleden
hebben hun eigen, niet voor anderen openstaande,
overlegstructuurtjes. De adviesraad wordt als schaamlap achteraf gebruikt.
In het dagelijks politiek handelen ligt de nadruk vaak te
veel op Den Haag. De basis van D66 wordt gevormd door de lokale
vertegenwoordigers. Die hebben de afgelopen jaren al enorme klappen gehad. Daar
was veel te weinig aandacht voor. Een sense of urgency ontbrak. Als we de
partij weer tot bloei willen laten komen, zullen we van onderaf moeten
beginnen. Daarbij zijn motivatie door de landelijke top, kennisnetwerken,
kennismanagement en daadwerkelijke ondersteuning door de landelijke organisatie
essentieel. Een aantal cynici merkte op dat de ondersteuning vanuit de
landelijke organisatie voor de campagne op lokaal niveau meer kwaad dan goed
heeft gedaan. De campagneorganisatie was niet op haar taken toegerust.
Wat betreft de partijorganisatie zelf viel vaak het woord
professionalisering. Aan goede ideeën op zich geen gebrek, maar we vinden
steeds opnieuw het wiel uit. We doen veel te weinig met de ideeën. Een
strakkere ondersteuning voor de lokale organisatie, meer regie vanuit het LB,
betere begeleiding van lokale volksvertegenwoordigers, maar vooral het elkaar
aanspreken op falen, staat op het wensenlijstje van velen. We moeten ook niet
streven naar het perfecte plan, maar datgene wat we willen ook echt uitvoeren.
Heel vele ideeën van de afgelopen jaren – politieke podia, permanente campagne,
Kennis-en Kundebestand, sociaal-liberale perspectieven – zijn gewoon beroerd
uitgevoerd. Als de uitvoering slecht is moeten we elkaar erop aanspreken.
D66-ers zijn vaak veel te lief voor elkaar.
Communicatie, Perceptie, Reputatie
De ervaringen van D66-afdelingen die vaak op straat
zichtbaar zijn, zijn in het algemeen zeer positief. Vaak werd er bij de
gemeenteraadsverkiezingen ruim gescoord boven de landelijke trends. Maar er
zijn ook afdelingen waar men zich de pleuris heeft gewerkt zonder resultaat
door landelijke invloeden.
Gebrek aan zichtbaarheid en gebrek aan communicatie met de
kiezer wordt als één van de belangrijkste redenen van het verlies gezien. De
woorden permanente campagne vielen veelvuldig, maar ook het gebrek aan
communicatiestrategie (hoe zetten we D66 neer als merk) werd naar voren
gebracht. We hebben vaak nog teveel de uitstraling van een intellectuele club,
terwijl we zelf een brede, democratische beweging willen zijn. In onze
communicatie gebruiken we teveel politiek jargon, het vuur ontbreekt, we zijn
te weinig inspirerend. In Leiden heeft D66 met succes een band met de
samenleving en het maatschappelijk middenveld gecreëerd. Samen met de
zichtbaarheid op straat is daardoor ook een persoonlijke band met kiezers
opgebouwd. Die persoonlijke band maakt de partij ook minder gevoelig voor
conjuncturele schommelingen.
Conclusie
De algemene conclusie die werd getrokken is dat D66 vaak
veel te vrijblijvend is. Onder het mom van openheid en democratie spreken we
elkaar te weinig aan op resultaat. Datgene wat we aan plannen bedenken, moeten
we ook uitwerken en daadwerkelijk doen.
De aanwezigen hebben besloten een platform op te richten met
de naam Ongehoord.net. Het platform wil het vernieuwingsproces in D66
ondersteunen, gericht op het verbeteren van onze boodschap, acties,
communicatie en reputatie. Het is een open platform, alle leden van D66 kunnen
meedoen. Het platform wil meehelpen met het beantwoorden van de vragen “waar
staan we nu?” en “waar willen we naar toe?” maar tegelijkertijd zich ook inzetten voor de daadwerkelijke
realisatie van plannen. Het platform gaat een aantal avonden – juist ook buiten
de Randstad – organiseren om de opgeworpen vragen te bediscussiëren en zal
proberen zoveel mogelijk aansluiting te vinden bij andere initiatieven. Het
platform moet geen doel in zichzelf worden, maar een zinvolle bijdrage leveren
aan de vernieuwing en verbetering van D66.
Constantijn Dolmans
